Bitki Sağlığı

Bölüm Hakkında

​Bölüm Başkanı: Ahmet KALIN

TARİHÇE

Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü (ETAE) Bitki Sağlığı (BS) Bölümü; Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (GTHB)' nın 2011 yılında yeniden yapılanma çalışmaları sonucunda 2013 tarihinde  "GTHB Bitki Koruma Araştırma Stratejisi ve Hedefleri" doğrultusunda ETAE-Organizasyonunda yer alarak çalışmalarına başlamıştır. 

Enstitümüz Organik Tarım Araştırma-Geliştirme, Eğitim, Demonstrasyon ve Yayım faaliyetleri 1999 yılında başlamış olup, 2006 yılı itibariyle 30 da'lık ETAE-Organik Tarım Deneme Alanında Yetiştirme Tekniği ve Organik Islah konularında sürdürülmektedir. ETAE Sürdürülebilir Tarım Araştırmaları, 2013'den itibaren BS Bölümü'ne bağlı olarak yürütülmektedir. Organik Tarım; topraklar, ekosistemler ve insanların sağlığını devam ettiren bir üretim sistemidir. Olumsuz etkisi olan girdilerin kullanımı yerine, ekolojik süreçlerin, biyolojik çeşitlilik ve yerel koşullara uyum sağlamış döngülere dayanır. Organik Tarım paylaşılan çevreye fayda ve adil ticaretle ilgili iyi bir yaşam kalitesini geliştirmek için gelenek, yenilik ve bilimi bir araya getirir.

ARAŞTIRMA FAALİYETLERİ ve ELDE EDİLEN BULGULAR

ETAE-BS Bölümü Ar-Ge faaliyetlerinde hedef aşağıdaki ilkeler doğrultusundadır:

  • Tarımsal ve ekolojik kaynakların ve girdilerin sürdürülebilir kullanımını etkili kılmak
  • Gıda Güvenliğinin temin edilmesi
  • Çevre dostu "Sürdürülebilir Tarım Sistemleri"nin yerel koşullara uyarlanarak pratiğe aktarılması
  • Kimyasal Mücadeleye alternatif mücadele metotlarının geliştirilmesi ve hastalık, zararlı ve yabancı ot teşhisleri
  • Verimli, kaliteli, hastalıklara tolerant ve/veya dayanıklı ve kalıntısı olmayan ürün elde edilmesi için gerekli Ar-Ge faaliyetlerinin ulusal ve uluslararası işbirlikleri ile yapılması
  • Yeni ürün, teknik ve teknolojilerin yerel kaynaklardan olmasına özen göstererek geliştirilmesi                        
  • Agro-ekosistemin, biyo-çeşitliliğin ve doğal dengenin korunarak desteklenmesi ​


Bölüm Personeli

Ahmet KALIN Ziraat Yüksek Mühendisiahmet.kalin@tarim​.gov.tr​​170​
Dr. Alev KIR​ Ziraat Yüksek Mühendisialev.kir@tarim.gov.tr413
Şerife Nergis ÇELİK Ziraat Yüksek Mühendisiserifenergis.celik@tarim​.gov.tr

Sonuçlanan Projeler

Devam Eden Projeler

Ege Sahil Kuşağı Buğday ve Arpa Ekilişlerinde Cephalosporium Çizgi Hastalığı (Hymenula cerealis Ellis & Everh.)'nın Yaygınlığı ve Dayanıklılık Kaynaklarının Belirlenmesi (TAGEM) Proje Lideri: Dr. Hakan HEKİMHAN

 

Proje 2014–2016 yılları arasında, Ege Sahil Kuşağı Buğday ve Arpa ekilişlerinde, ekonomik kayıplara yol açabilen (%70) yeni bir hastalık etmeninin (Cephalosporium gramineum, Syn. Hymenula cerealis) 7 ilde (Aydın, Balıkesir, Çanakkale, Denizli, İzmir, Manisa, Muğla) yaygınlığının ve şiddetinin belirlenmesi ve dayanıklılık kaynaklarının tespiti için yürütülmektedir. Bu amaçla 2 yıllık bir sürvey çalışması yapılarak Bölgede ekimi yapılan çeşitlerin reaksiyonları belirlenmektedir. Ayrıca ıslah çalışmalarında kullanılacak dayanıklı ya da tolerant çeşitlerin belirlenmesi için melez bahçesinde yer alan genotipler kontrollü şartlarda suni olarak inokule edilmektedir. Ülkemizde hastalığın zirai mücadele teknik talimatı ve ruhsatlı bitki koruma ürününün bulunmaması nedeniyle bu çalışma temel araştırma niteliğindedir.

  

P2280513

Uluslararası buğday yerel çeşitlerinin geleneksel ve moleküler yöntemler kullanılarak kahverengi pasa dayanıklılığının testlenmesi ve Ege Bölgesi Puccinia triticina f. sp. Tritici ırklarının virülenslik dağılımı üzerine çalışmalar (TAGEM)

Proje lideri: Uzm. Şerife Nergis ÇELİK

 

Ülkemiz için önemli bir ürün olan buğdayın kökeni Anadolu ve çevresi olması ve binlerce yıldır tarımının yapılmasına rağmen pas hastalıkları ve özellikle de kahverengi pasa dayanıklı çeşitler ve fizyolojik ırklar üzerinde gereği kadar durulmamıştır. Bu hastalığa karşı günümüzde en etkili mücadele yöntemi dayanıklı çeşit yetiştirilmesidir. Buğday üretimini olumsuz yönde etkileyen pas hastalıklarının sebep olduğu ürün kayıplarının yaklaşık %12-60 olduğu tahmin edilmektedir (Agrios, 1997; Boyraz ve Delen, 2005). Kahverengi pasın neden olduğu verim kayıplarını azaltmanın en ekonomik ve en tercih edilen yöntemi genetik dayanıklılıktır. Dünya çapındaki çeşitli buğday ıslah programları, kahverengi pasa uzun süreli ve etkili dayanıklılık gösteren çeşitlerin geliştirilmesi için birlikte çalışmaktadırlar (Kolmer, 1996). Proje süresince surveyler, 2016-2019 yıllarında 4 yıl süre ile BGRI (Borlaug Global Rust Initiative) protokolüne göre yürütülecektir. Surveyler Ege Bölgesi illeri olan İzmir, Aydın, Manisa, Afyon, Kütahya, Denizli, Uşak ve Muğla'da yapılacaktır. Projenin kapsamını hastalıklı materyalin temini, dayanıklılık testleri, ırk analizleri, fidelik çalışmaları, hastalıkların izlenmesi ve dayanıklılık genleriyle ilişkili bazı moleküler markırlarla çeşitlerin taranması oluşturmaktadır. Yapılacak bu proje ile Ege Bölgesi buğday üretim alanlarında verim artışını engelleyen ve kalitenin düşmesine neden olan buğday için önemli hastalık etmenlerinden birisi olan kahverengi pas hastalığının bölgedeki yaygınlığı ve mevcut olan ve hastalık etmeninin yeni ırkları belirlenecektir. SSR (Basit Tekrarlı Dizi Analizi) ve SNP (tek nükleotit farklılığı) markırları kullanılarak yapılacak moleküler çalışmalar ile çeşit reaksiyonları, konukçu dayanıklılık genleri ve patojen için ırk tespiti hedeflenmektedir. Projede ETAE (Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü) gen bankasından temin edilecek, Ege bölgesi yerel çeşitlerinden 120, yaklaşık 30 ticari çeşit ve ICARDA yerel ve yabani çeşitlerinden yaklaşık 5000 hat, kahverengi pasa karşı tarla koşullarında testlenecek ve markırlar yardımı ile de dayanıklılık genleri belirlenecektir.

 

 Organik Biberin (Capsicum annuum L.) Uygun Ön Bitkilerinin Belirlenmesi - ORGANİK TARIM (BÜGEM)

Proje Lideri: Dr. Alev KIR

 

Organik bitkisel üretimde ekim nöbeti uygulanması gerektiği, verim ve kalitede başarı anahtarı olup, yasal çerçevede yönetmeliğimizde belirtilmiştir. Ancak bu konuda yöreye özel net öneriler sınırlıdır. Organik sebzelerin yüksek bitki besin maddesi ihtiyacı olması ve yılda birkaç kez ürün alınabilme özellikleri nedeniyle ekim nöbeti önceliklidir. Ege Bölgesinde organik sebzelerin açıkta üretimi konvansiyonel üretimle paralellik gösteren şekilde kayda değer oranda ekonomik öneme sahiptir ve ülkemiz organik sebze üretiminde dünyada 4. sıradadır. Organik tarımda ekim nöbeti planlamasında yalnızca yazlık ve kışlık sebze yetiştirmek yerine yemeklik tane baklagiller, baklagil yem bitkileri ve buğdaygillerin sebzeleri takiben yetiştirilmesi gerekir. Bu gerekçelerle araştırmada hedef, Ege Bölgesinde yaygın olarak yetiştirilen sebze türlerinden oluşan üretim desenine baklagil ve buğdaygil yemeklik tane ve yem bitkilerini dahil ederek, gerek hayvan gerekse insan beslenmesinin karşılanmasına olanak tanıyan ekim nöbeti alternatifleri oluşturmak, üreticilerin kazançlarını yükseltmek ve pratik öneriler için veri toplamaktır. Çıkış noktası, ön bitkiler içerisinde, ekonomik getiri, tüketici tercihleri, raflardaki organik ürün çeşitliliği istekleri ve organik tarımda toprak ve hastalık-zararlı-yabancı ot yönetimi ilkelerini göz önüne alarak yöreye ait alternatif verileri üretmektir. Ön bitkilerin türleri ve çeşitleri seçilirken, vejetasyon dönemlerine, yörede ekiliş alanı hacimlerine, ekonomik önemde olmalarına, bitki besin maddesi ile su isteklerine, kök yapılarına, hastalık, zararlı ve yabancı ot barındırma özelliklerine, toprak verimliliği ve kalitesine etkilerine bakılmıştır. Ancak, bu özellikler yanında ekonomik analizlerin yapılarak karlılık incelenecektir. Araştırmada ana amaç, organik sebze üreticilerinin tarımsal faaliyetlerinde karlarını maksimum seviyeye ulaştırmalarını sağlamak için organik sebzelerin açıkta yetiştiriciliğinde uygun ön bitki ve/veya bitkileri saptamaktır. Araştırmada, ETAE-Organik deneme alanında, "Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Deseninde" çakılı olarak yaz dönemi biber, kavun ve silajlık mısırın; kış dönemi ıspanak, bakla, brokoli, ve fiğ-arpa karışımı yetiştirilmektedir. Denemede kışın boş bırakılan parseller kontrol olarak yer almıştır. Deneme alanlarındaki, 45 parselden ayrı olarak alınan toprak örneklerinde verimlilik analizlerine ve bitki türleri gübre istekleri göz önüne alınarak gübreleme topraktaki azot miktarı temel alınmış olup, uygulanacak miktarın 17 kg N/da/yıl düzeyini aşmayacak şekilde uygulanması öngörülmektedir. Parsellere, ilk yıl bitkisel atık  kompostu uygulanmıştır. Denemede ilkbahar ve sonbaharda her parselden alınan 0-30 cm. derinlikteki toprak örneklerinde (kimyasal (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Cu, Zn, Mn) ve fiziksel (bünye, pH, organik madde, C/N, tuz, kireç)), toprak mikrobiyolojisi analizleri (toprak mikrobiyal biyomas-C'u, dehidrogenaz enzim aktivitesi, proteaz enzim aktivitesi, β-glikozidaz enzim aktivitesi, alkalin fosfataz enzim aktivitesi), biber-yaprak örneklerinde bazı element içerikleri (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Cu, Zn, Mn), biber örneklerinde bazı element içerikleri ve kalite analizleri ((N, P, K, Ca, Mg, Fe, Cu, Zn, Mn), pH, titre edilebilir asitlik, kuru madde, toplam suda çözünür kuru madde ve Vitamin-C), fiğ-arpa karışımlarına ait örneklerde kuru madde ve azot analizleri yapılmaktadır. Denemede yer alan tüm çeşitlerde, bazı ölçüm ve gözlemler (çiçeklenme tarihi, meyve tutma tarihi, meyve eni-boyu, meyve eti kalınlığı, meyve rengi, ilk bakla yüksekliği, baklada tane sayısı, bitki boyu-çapı, taç boyu, taç eni, brakte sayısı, bitki yaprak sayısı) yapılarak verim değerleri kayıt edilmektedir. Ayrıca, tüm türlerde, hastalık, zararlı ve yabancı otlar açısından izleme yapılmaktadır. Projede, üretim materyalinden toprak işleme ve hastalık ve zararlı ve yabancı otlarla mücadele yöntemlerine, fidelerin yetiştirilmesinden sulama ve gübrelemeye kadar her aşamada organik tarım kanun ve yönetmeliklerine uyulmakta ve ICEA tarafından kontrol ve sertifikalandırılmaktadır. Araştırma sonucunda, denemedeki modeller ile yıllar arasındaki interaksiyonlar incelenerek varyans analiz sonuçlarına göre uygun ön bitkiler ekonomik analiz sonuçları göz önüne alınarak önerilecektir. 2016 itibari ile; deneme tarla faaliyetleri, değerlendirme ve lab. analizleri devam etmekte olup, bakla ön bitkisinin biberde verim ve bazı kalite kriterleri bakımından istatistiki olarak önemli etkiye neden olduğu belirlenmiştir.

 

1537157545286[1]

 Coordinating Organic Plant Breeding Activities for Diversity (COBRA)

Organik Bitki Islahında Çeşitliliği Arttırmak için Çalışmaların Koordinasyonu

(AB 7. ÇERÇEVE / Eranet- Core Organic II)

Koordinatör: Dr. Bruce Pearce (Organic Research Centre-Organik Tarım Araştırma Merkezi), İngiltere. ORGANİK TARIM

Proje Türkiye Çalışmaları Lideri: Dr. Alev KIR

 

Organik tarım üretimi, halen artan orandaki mevsimsel farklılıklara yol açan iklim değişikliği ve yabancı ot kontrolü gibi tehdit unsurları ile baskı altında bulunmaktadır. Yürürlükteki AB mevzuatına göre, 2021 yılı itibari ile organik tohum, fide ve fidan kullanımı zorunlu olacaktır. Mevcut konvansiyonel tarım için geliştirilmiş çeşitlerin organik tohum olarak üretilmesi bu konuda geçici çözümdür. Organik ürün üretimi sistemlerindeki gelişmede ana faktör, organik bitki ıslahıdır. Projede amaç,  (a) hastalık ve zararlılara tolerant ve ya dayanıklı, (b) çevresel değişikliklere uyum kabiliyeti yüksek, (c) yabancı otlara karşı yüksek seviyede yarışabilen baklagil ve buğdaygil organik çeşitlerini geliştirmektir. Proje faaliyetleri;

(1) mevcut ve yeni oluşturulacak ıslah programlarında bitki genetik kaynaklarının kullanımını arttırarak elde etmek, (2) organik tohum üretmek, (3) kanun koyuculara kanun ve yönetmeliklerde gerekli düzenlemeleri sağlamak için teknik bilgi üretmek (4) bu konuda farklı paydaşların eğitimini sağlamak, (5) ağ iletişimi oluşturmak ve (6) edinilen teknik bilgileri ve geliştirilen çeşitlerin kullanımını yaygınlaştırmaktır.

Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü (ETAE) olarak projede; börülce, soya, bakla ve bezelye türlerinde proje ortaklarından 8 ülke araştırıcıları ile ortak belirlenmiş kriterlerin ölçüm, analiz ve gözlemlerini yaparak mevcut bitki ıslahı programlarındaki materyal ve bitki genetik kaynaklarımızı kullanarak klasik ıslah yöntemleri ve bunları modifiye ederek yüksek verimli ve kaliteli organik çeşitler ve/ve ya ileri hatlar geliştirilecektir. Proje ile organik şartlara uygun çeşitlerin geliştirilerek organik tohumlarının üretilmesi hedeftir. Ayrıca, konu üzerine çalışan paydaşlara eğitim programları ve tarla günleri ile teknik toplantılar düzenlenecek, proje ortağı 18 ülkeden 41 kuruluş ile ağ iletişimi kurulacak ve ülkemiz organik sektörüne yaygınlaştırma çalışmalarına katkıda bulunulacaktır.

Projede, Mayıs 2016 itibari ile ETAE çalışmalarına ilişkin gelişme aşağıda özetlenmiştir:

a)Soya: ETAE Baklagil Şubesi Soya Islahı Projesi'nden aktarılan 6 ileri hat ve 2 standart çeşitle 1.ve 2. ürün koşullarında tesadüf blokları deneme deseninde 3 tekerrürlü denemeler 3 yıl ETAE-Organik deneme alanında teste tabi tutularak 2 ileri hattın organik koşullarda verim, kalite ve yabancı otlara baskısı yönleri ile öne çıktığı tespit edilmiştir.

b)Börülce: 'Türkiye Börülce (Vigna unguiculata (L.) Walp) Yerel Çeşitlerinin Morfolojik Karakterizasyonu ve Kurak Koşullara Nispi Direncinin Ön Değerlendirmesi' projesinde incelenen 254 populasyondan seçilerek aktarılan 11 populasyonda gözlem bahçesi kurularak durulan ve taze, kuru ve sanayiliğe yönelik 30 ileri hatla 3 standart çeşit dahil edilerek 2 yıl 3 tekerrürlü ETAE-Organik deneme alanında verim denemesi kurulmuştur.  Halen Tescile aday 5 (beş) adet ileri hat ile çalışmalar devam etmektedir.

c)Bezelye: Ülkemizde tüm üretim sistemlerinde yurt dışından ithal tohumluğun yoğun olarak kullanıldığı bezelye türüne ait ıslah çalışması yoktur. Ülkemiz Bezelye türü için yabani varyeteleri barındıran zengin bir genetik kaynak çeşitliliği barındırmaktadır. Çalışma'da ETAE-Ulusal Gen Bankası'ndan temin edilen 88 adet bezelye populasyonu ile üretim/yenileme ve seleksiyon amacıyla ETAE-Organik deneme alanında gözlem bahçesi oluşturulmuş ve agro-morfolojik gözlemleri yapılmıştır. Gözlem bahçesine halen üretimde kullanılan ithal çeşitler de eklenerek seçimlerde kıstas oluşturulmuştur. Halen, sanayiye yönelik 10 populasyon seçilmiştir. Özellikle Ege ve Marmara bölgelerinde yoğun faaliyet gösteren "Bezelye dondurulmuş ve konserve sanayisi" sürdürülebilirlik faaliyetlerini artırmak amacıyla proje faaliyetlerini ileride planlanacak yeni projelerle desteklemek üzere ortaklık talebindedir.

d)Bakla: ETAE Baklagil Şubesi Bakla Islahı Projesi'nden aktarılan 8 ileri hat ve 2 standart çeşitle tesadüf blokları deneme deseninde 3 tekerrürlü denemeler 3 yıl ETAE-Organik deneme alanında teste tabi tutularak 2 ileri hattın organik koşullarda verim, kalite ve yabancı otlara baskısı yönleri ile öne çıktığı tespit edilmiştir. Seçilen 2 ileri hat+2 standart çeşit ile 5 tekerrürlü verim denemesi bakım, hasat, gözlem ve istatistiksel veri değerlendirmeleri devam etmektedir.

Ayrıca, Temmuz-2015'de paydaşlara proje faaliyetlerinin tanıtımına ilişkin "COBRA-Tarla Günü" Enstitümüz bünyesinde gerçekleşmiştir.​

Bölüm Resimleri

''