6.6.2014

Toprak ve Su Kaynakları Bölümü

  • Tanıtım
  • Geçmişten GÜnümüze
  • Alt Birimler
  • Çalışma Alanları


 


 

Bölümünün Kuruluş Amacı;

Toprak ve Su Kaynakları Bölümü, toprak ve su kaynaklarının geliştirilmesi, korunması ve uygun şekilde kullanılması yoluyla birim alandan elde edilen tarımsal üretim ve sağlanan gelirin arttırılması amacına yönelik planlama, projeleme ve uygulama kriter ve esaslarını temin etmek ve göstermek üzere verilen görev ve yetkiler uyarınca deneme, araştırma ve demonstrasyonlar yapmaktır. ​ 

Sulu tarıma açılacak olan ve tarımsal potansiyeli yüksek Bafra ve Çarşamba Ovaları ile diğer yörelerdeki üretimin ve gelirin arttırılması için araştırma ve demonstrasyonların yapılması, yatırımcı kuruluşlara done sağlanması, yöre çiftçisine sulu tarım tekniğinin gösterilmesi ve öğretilmesi amacı ile kurulmuştur.

 
 Bölümün ana görevleri; 
1) Tarımsal sulamanın geliştirilmesi için, su kaynakları sağlamaya yönelik olarak, havzanın su kaynaklarını yönetmek suretiyle tarım ürünlerinin kalite ve miktarlarındaki artışların sürekliliğini sağlamak,​ 
2) Tarım alanları topraklarının bitki besin maddeleri statüsünü optimize ederek tarımın verim potansiyelini gerçekleştirmek için katkıda bulunmak ve toprağın içinde bulunduğu şartları iyileştirmek suretiyle toprakların sürdürülebilirliğine katkıda bulunmak, 
3) Tarla koşullarında sulama ve drenaj sistemlerinin işleyiş ve idaresinde etkili düzenlemeler yapılarak, sulanan ürünlerin kalite ve verimini arttırmak, 
4) Yatırım öncesi ve sonrası yapılacak analizler yoluyla toprak ve su araştırma ve geliştirme projelerine ekonomik katkıda bulunmaktır.​

 
Ayrıca; birim alandan fazla ve karlı ürün elde edilmesi ve tarımsal yöntemlerin geliştirilmesi amacı ile yapılan deneme, test ve araştırmalardan elde edilen sonuçları ve tavsiyeleri; tarla günleri, demonstrasyonlar, teknik toplantılar, çeşitli yayınlar ve bültenler yolu ile bölge çiftçilerine duyurmak ve uygulamada onlara yardımcı olmak temel görevlerimizdendir. 


 

Torak ve Su Kaynakları Bölümü tarafından yapılan araştırma faaliyetlerinin sonuçlarının, tarla günleri ve çıkarılan 16 adet çiftçi broşürü ile çiftçilere intikali sağlanmıştır. 

Bölgemizde yetiştirilen bitkilerin ekonomik optimum gübre seviyeleri tespit edilmiş, buna bağlı olarak çiftçi tarafından getirilen toprak örneklerinde yapılan analizler sonucunda, bitkilere yapılan ticari gübre tavsiyeleri ile hem aşırı gübreleme, hem de ürün kaybı önlenmiştir. Sonuç olarak sadece Bafra ve Çarşamba ilçeleri Ova köylerinde yaklaşık olarak 7 milyon TL aşırı gübre kullanımı önlenmiştir (KHGM, DSİ, Tarım İl Müdürlüğü). 

Yine bölgemizde yetiştirilen ana ürünlerde bitkilerin optimum su tüketimleri, sulama aralıkları, sulama zamanları tespit edilmiştir. Ayrıca sulama tesislerinin projelendirilmesi için gerekli olan sulama modülü geliştirilmiştir, örneğin Çarşamba Ovası sulama projesi hazırlanmasında önceden kullanılan modül 1.40’dan 0.90 civarına düşürülmesi ile trilyonlarca ekonomik fayda sağlanmıştır (DSİ, KHGM, Tarım İl). 
 
Yağış ve akım araştırma projeleri ile göletlerin projelendirilmesinde kullanılan projeleme kriterleri ile ilgili katsayılar sayesinde amprik formüller yerine gerçek değerler kullanılmış ve göletlerin kret yüksekliği uygun olarak inşa edilmiştir. Bu gölet sahalarında sulama kanalı ebatları su tüketim araştırma sonuçlarına göre tesis edilmiştir (DSİ, KHGM). 
Kapalı drenaj araştırmaları sonucu dren derinliği ve aralığı ortaya konularak uygun ve kullanılabilir tesisler inşa edilmiştir (KHGM). 
Meyilli arazilerde toprak ve su korunumu ve toprak kayıplarına ait parametreler ile teraslarda nem korunumu araştırmalarına ait doneler tatbikatçı kuruluşlara verilmiştir (DSİ, KHGM gibi). 
Tuzlu, alkali ve asit toprakların ıslahı için yapılan araştırmaların sonuçları uygulayıcı kuruluşlara verilerek; jips, azot fabrikası atığı alçı şlamı, kireç gibi ıslah maddesi miktarları ilgili kuruluşların kullanımına sunulmuştur (DSİ, KHGM). 
Kapalı drenaj tesisi inşasında kullanılan kum-çakıl yerine uygun jeotekstil zarf malzemesi tespiti yapılmış (kum-çakıl kullanılmadan) ve günümüzde tatbikatçı kuruluşların proje yapımcılarının kullanımına sunulmuştur (KHGM). 
Toprak işleme aletleri ile tarımsal projelerde iş yapan iş makinelerinin dekara yakıt ve harcadıkları zaman miktarları ile ilgili işletme normları tatbikat projelerinde kullanılmış ve bunların yaşlarına göre ekonomik ömrü hesap edilmiştir (DSİ, KHGM). 
Bölgemize ait ana ürünlerin üretim ve girdi maliyet cetvelleri tespit edilerek yatırım projelerinin projelendirilmesinde kullanılmış ve ekonomik yatırımların gerçekleştirilmesinde ve taşınmazların arazi değerlerinin tespitinde kullanılmıştır (DSİ, KHGM, TCK). 
Tritikale bitkisi ile, meyilli, kıraç arazilere sahip köylerde, toprak muhafaza ve erozyonu önlemek amacıyla yapılan demonstrasyon çalışması sonucunda; özellikle buğday veriminin düşük olduğu bu alanlarda, tritikalenin rahatlıkla yetişebildiği tespit edilmiştir. Bu yerlerde tritikale, önemli bir alternatif yem bitkisi olarak yerleşmiştir. 
Milli Eğitim Bakanlığı ile ortaklaşa düzenlenen “Köy İlköğretim Okullarında Gübreleme Amacı ile Toprak Örneği Alma Eğitimi” çalışması ile öğrenci-aile-okul ve Enstitümüz ilişkisine önem verilmiş ve bilinçli gübre kullanımı ile ülke ve yöre ekonomisine katkıda başarılı sonuçlar elde edilmiştir. 
Fındık sahalarında fındık altı bitki kompozisyonunun ot kalitesi bakımından iyileştirilmesi, gübreleme+kireçleme+yabancı ot ilacı gibi girdiler kullanılarak sağlanmış ve olumlu sonuçlar alınmıştır. 
Kivinin tesisi, gübrelenmesi, budanması, sulanması ile ilgili düzenlenen eğitim programları ve tarla günleri ile çiftçiler bilinçlendirilmiş, Çarşamba Deneme İstasyonunda tesis edilen kivi bahçesi bir eğitim merkezi haline gelmiştir. 
Arazi toplulaştırma sahalarında yapılan demonstrasyon çalışması ile toplulaştırma projeleri sonrası dikim-ekim-gübreleme-sulama teknikleri ile ilgili bilgi verilmekte ve demonstrasyonlarla çiftçilerimiz bilinçlendirilmektedir. 
​Sulama Birlikleri, Sulama Kooperatifleri ve Enstitümüz gölet ve sulama sahalarında ortaklaşa toplantılarak düzenleyerek bilinçli sulama konularında üreticilere bilgi verilmiştir. 

 

İklim Değişikliği ve Havza Birimi;

• Tarımsal havzaların hidrolojik parametrelerinin araştırılması, 
• Orta Karadeniz koşullarında üniversal denklemin faktörlerinin saptanması, 
• Tarım alanlarından toprak kaybını önleyecek kültürel, fiziksel ve bitkisel yöntemlerin belirlenmesi, 
• Doğal havzaların sediment-verim özelliklerini hesaplamak için yöntemler geliştirilmesi konularında araştırmalar yapar.

 
Tarımsal Sulama ve Arazi Islahı Birimi;
• Sulama rehberleri, bitki su tüketimleri, sulama randımanları, tarla içi su kullanım etkinliği, 
• Sulamada drenaj sistemlerinin optimizasyonu kapsamında; drenaj çalışmaları, lizimetre çalışmaları, taban suyu düzey ile ilgili araştırmalar, drenaj boru ve filtre malzemeleri, kapalı drenaj sistemlerinin projelenmesi ve etkinliği, 
• Sorunlu suların sulamada kullanım sınırları ile ilgili araştırmalar, 
• Tuzlu-sodyumlu toprakların ıslahı ile ilgili araştırmalar, 
• Toprak ıslahında kullanılan ıslah maddeleri ile ilgili araştırmalar, 
• Çorak topraklara bitki adaptasyonu ve tuzcul bitkiler, 
• Sulama suyunun verilme zamanı ve miktarını belirlemeye yönelik araştırmalar yapar. 

 
Bitki Besleme ve Toprak Birimi;
• Tarım ürünlerinin gübre ihtiyaçlarını ve gübreleme tekniklerini tespit edilmesi, 
• Çeşitli organik maddelerin gübre değerlerinin incelenmesi 
• Toprakların mikro element analizlerinde uygun laboratuar analiz yöntemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır.

 

Bölümün başlıca çalışma konuları; 

   • Sulama Suyu Kalitesi ve Etkili Su Kullanımı 
   • Toprak Kalitesi ve Toprak Kirliliği 
   • Su Toplama Havzalarında Toprak ve Su Kaynaklarının Korunumu ve Geliştirilmesi 
   • Tarımsal Kuraklık ve Etkileri • Bitki Besleme ve Toprak Verimliliği 
   • Sulama ve Drenaj Sistemlerinin Planlanması ve İşletilmesi 
   • Toprak ve Arazi Bilgi Sistemleri  
   • Toprak ve Su kaynaklarının Geliştirilmesine Yönelik Sosyal ve Ekonomik Analizler 
   • Tuzdan ve Sodyumdan Etkilenen Toprakların Islahı 


 

''