25.8.2014

Hastalık Ve Zararlılara Dayanıklılık Bölümü

​Bölüm/Birim Görevi

Enstitünün sorumluluk bölgesinde buğday, arpa ve nohutta verim ve kaliteyi sınırlandıran fungal etmenlerin belirlenmesi, bu etmenlere karşı dayanıklı çeşitlerin ve germplazmın geliştirilmesi, buğday, arpa ve nohut ıslah birimlerinin geliştirmiş olduğu germplazmın önemli hastalıklara karşı test edilmesi, özellikle pas hastalıkları konusunda patojenik varyasyonun izlenmesi. Çalışma konularına uygun alt yapı geliştirme, güdümlü, bölgesel, ülkesel ve uluslar arası uygulamalı ve temel araştırma ve geliştirme projeleri yapmak ve yürütmek, ihtiyaç duyulan konularda eğitimler vermek.

​Bölüm Çalışmalarının Amacı

  • Önemli veya ileride önemli olabileceği düşünülen buğday, arpa ve nohut hastalıklarının belirlenmesi,
  • Enstitümüz (buğday, arpa ve nohut ıslah birimlerince), ülkesel ve IWWIP Programından gelen çeşitli ıslah kademelerindeki hat ve çeşitlerin ekonomik derecede önemli bulunan hastalıklara karşı yapay ve doğal epidemi koşullarında test edilmesi, test sonuçlarının ıslah grupları için yorumlanması
  • Farklı programlardan gelen materyalle hastalıklara dayanıklılık kaynaklarının oluşturulması
  • Her yıl dayanıklı olarak belirlenmiş materyal ile tescil edilmiş olan çeşitlerin hastalıklara reaksiyonlarının gözlenmesi,
  • Kapan nörserileri ile hastalık virülensinde bir değişim olup olmadığının gözlenmesi, özellikle sorumluluk bölgesinde görülen mevcut buğday pas ırkları ve bunlara karşı etkili genlerin belirlenmesi

Bu amaçla çeşitli kademelerdeki buğday ıslah materyali; Paslar (Puccinia spp.), Sürme (Tilletia foetida ve Tilletia caries) ve Rastık (Ustilago tritici) hastalıklarına; yine çeşitli kademelerdeki arpa ıslah materyali; Arpa Çizgili Yaprak Lekesi (Pyrenophora graminea), Arpa Yaprak Lekesi (Rhynchosporium secalis) ile nohut ıslah materyalinde Antraknoz (Ascochyta rabiei) hastalıklarına karşı yukarıda belirtilen materyal ve amaçlar doğrultusunda tarla ve sera şartlarında yapay ve doğal epidemi altında testler yapılmaktadır. Elde edilen sonuçlar Islah ve Genetik bölümü için yorumlanmakta ve seleksiyona yardımcı olunmaktadır.

Bölüm Faaliyetleri ve Hedefler

  • Bölüm, Enstitünün ilgi alanına giren ürün gruplarında ıslah programları ile entegrasyon içerisinde önemli hastalıklara karşı dayanıklı çeşit geliştirme programlarını destekleyici araştırmalar yürütmektedir.
  • Bu kapsamda buğdayda sarı pas, kara pas, sürme, rastık; arpada yaprak lekesi, çizgili yaprak lekesi ve nohutta antraknoz hastalığı üzerinde çalışılmaktadır. Çalışmalar kapsamında değişik kaynak ve ıslah programlarından sağlanan zengin materyal sera ve tarla koşullarında yapay inokulasyon altında yürütülen testlerle önemli hastalıklara karşı dayanıklılık testlerine tabi tutulmakta ve böylece hastalık dayanıklılık kaynakları belirlenmekte ve ıslah materyalinin dayanıklılık durumları ortaya konulmaktadır.
  • Çalışmalar kapsamında buğdayda bölgemiz için öncelikli olan sarı pasa (Puccinia striiformis) özel önem verilmekte olup bu çalışmalarda enstitü materyaline ek olarak diğer enstitülerin ıslah programlarının materyali ve ayrıca Türkiye – CIMMYT – ICARDA tarafından yürütülen Uluslararası Kışlık Buğday Programının (IWWIP) materyali de dayanıklılık bakımından incelenmektedir. Bu çalışmalar kapsamında yılda 17.000'e yakın (2012 yılı için ) buğday, arpa ve nohut genotipi dayanıklılık testine tabi tutulmaktadır.
  • Küresel bir tehdit olarak kabul edilen Ug99 (TTKS) ve alt patotipleri olan kara pas ırklarına karşı, TAPGEM adına Ülkemizin uluslararası düzeyde temsil edilmesi ve bu konuda ülkemizde yapılan çalışmaların koordinasyonundan sorumludur.
  • ​Bunun yanı sıra bölümümüz, TAGPEM tarafından desteklenen Ülkesel Serin İklim Tahıl Hastalıkları Araştırma projesinin de koordinasyonunu yürütmekte bu kapsamda, pas virulens değişimleri incelenmekte, dayanıklı materyal değişimi sağlanmakta ve çok lokasyonlu dayanıklılık testleri geçekleştirilmektedir.

  • Bölümümüz, ileriye dönük olarak ilgi alanına giren ürünlerdeki önemli hastalık etmenlerine karşı dayanıklı çeşit geliştirme çalışmalarındaki etkinliğin artırılması amacıyla patotiplerin izlenmesi ve markör destekli seleksiyon sistemlerinin geliştirilerek uygulamaya aktarılmasını hedeflemektedir.

Bölüm Çalışmalarının Kapsamı

Bölüm çalışmaları kapsamında aşağıdaki hastalıklar üzerinde dayanıklılık ıslahı çalışılmaları yürütülmektedir:

BUĞDAY

  • Sarı Pas (Puccinia striiformis)
  • Kahverengi Pas (Puccinia triticina)
  • Kara Pas (Puccinia graminis f.sp tritici)
  • Sürme (Tilletia foetida, T. caries)
  • Rastık (Ustilago tritici)

ARPA

  • Çizgili Yaprak Lekesi (Pyrenohpora.graminea)
  • Arpa Yaprak Lekesi (Rhynchosporium secalis)
  • Kapalı Rastık (Ustilago hordei)

Nohut

  • Antraknoz (Ascochyta rabiei)

​Altyapı İmkanları

Çalışmaların yürütülmesi için şu altyapı imkanları mevcuttur.
Yenimahalle Yerleşkesinde; Temel patoloji laboratuarı: 80 m2, Sera: 240 m2, İklim dolabı/odası: 20 m2 'dir. Yenimahalle'de 5 da ve İkizce Üretme Araştırma Çiftliğinde yağmurlama, sisleme, sulama sistemine sahip 15 dekar Araştırma ve Uygulama tarlası bulunmaktadır.


Bölümümüzde Yürütülen Projeler:
TÜBİTAK PROJELERİ-SONUÇLANAN

  • Kışlık Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.)'da Sarı Pas Hastalığına Dayanıklılık İçin Moleküler Markörlerin Geliştirilmesi  (TÜBİTAK 1007 Projesi)
  • Türkiye'de Buğday Kara Pas (Puccinia graminis f.sp. tritici) Irklarının ve Önemli Irklara Karşı Dayanıklı Buğday Genotiplerinin Belirlenmesi  (TÜBİTAK 1001 Projesi)
  • Maltlik Arpa Geliştirme Projesi (TÜBİTAK 1007 Projesi)

TÜBİTAK PROJELERİ-DEVAM EDEN

  • Buğdayda Sarı Pas Hastalığı Dayanıklılık Mekanizmasının Yeni Nesil İki-Boyutlu Sıvı Kromatografi Sistemi Kullanılarak Proteom Düzeyinde İncelenmesi  (TÜBİTAK 1001 Projesi)
  • Türkiye'nin Değişik İllerinden Toplanmış Yerel Kışlık Ekmeklik Buğday Çeşitlerinden Seçilen Saf Hatların Kalite Özellikleri ve Bazı Önemli Fungal Hastalıklara Karsı Reaksiyonlarının Belirlenmesi  (TÜBİTAK 1001 Projesi)
  • İç Anadolu Bölgesi Buğday Üretim Alanlarındaki Rhizoctonia Türlerinin, Anastomosis Gruplarının Klasik - Moleküler Karakterizasyonu ve Bazı Buğday Çeşitlerinin Reaksiyonları ile Potansiyel Biyokontrol İzolatların Belirlenmesi  (TÜBİTAK 1001 Projesi)
  • Arpa Köy Çeşitleri ve Yabani Arpa (Hordeum spontaneum) Populasyonlarının Arpa Yaprak Lekesi ve Ağbenek Hastalıklarına Karşı Reaksiyonları Bakımından Tanımlanması, Arpa Yaprak Lekesi ve Ağbenek Hastalık Etmenlerinin Patotiplerinin Belirlenmesi  (TÜBİTAK 1001 Projesi)
  • Türkiye ve Suriye Ekmeklik Buğday Germplazmında Sarı Pas Hastalığına Dayanıklılıkla İlişkili Genom Bölgelerinin Belirlenmesi (TÜBİTAK Uluslararası Danışmanlık)

TAGEM PROJELERİ-DEVAM EDEN

  • Ülkesel Serin İklim Tahılları hastalık Araştırmaları Projesi
  • Ülkesel Nohut Islah Araştırmaları 
  • Orta Anadolu Bölgesi Ekmeklik Buğday Islah Çalışmaları 
  • Orta Anadolu Bölgesi Makarnalık Buğday Islah Çalışmaları
  • Orta Anadolu Bölgesi Arpa Buğday Islah Çalışmaları 
  • Orta Anadolu Bölgesi Nohut Islah Çalışmaları 


ULUSLARARASI PROJELER-DEVAM EDEN

  • Uluslararası Kışlık Buğday Programı (IWWIP) Materyalinin Paslara (Puccinia spp.) Dayanıklılık Bakımından Değerlendirilmesi
  • Buğdayda Kara Pas Irklarının İzlenmesi ve Belirlenmesi (Cornell Üniversitesi ile işbirliği)
''